Tại dự thảo Nghị định điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hàng tháng, Bộ Nội vụ đề xuất hai phương án tăng thêm từ ngày 1/7.
Cụ thể, phương án 1, chia đối tượng thụ hưởng thành hai nhóm với các tỷ lệ điều chỉnh khác nhau. Mức 4,5% và 200.000 đồng mỗi tháng áp dụng cho bảy nhóm chủ yếu từng làm việc trong khu vực nhà nước hiện hưởng hưu trí; người hưởng trợ cấp BHXH, trợ cấp hàng tháng.
Ba nhóm còn lại hưởng mức tăng 8% - tương ứng tỷ lệ điều chỉnh lương cơ sở cùng thời điểm. Đây là lần đầu tiên cơ quan chức năng đề xuất tăng lương hưu theo tỷ lệ phần trăm cộng với số tiền cụ thể.
Phương án 2 là tăng đồng đều 8% cho tất cả các nhóm thụ hưởng.
Lý giải về sự kết hợp tỷ lệ 4,5% và 200.000 đồng mỗi tháng, trong dự thảo tờ trình, Bộ Nội vụ cho biết căn cứ vào CPI cùng khả năng ngân sách nhà nước và Quỹ Bảo hiểm xã hội, đồng thời thỏa đáng với nhóm hưởng thấp trước năm 1995.
Cơ quan soạn thảo thông tin 8% là mức đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Nhưng nếu áp dụng đồng đều cho tất cả nhóm thụ hưởng thì không khắc phục được chênh lệch lương hưu giữa người hưởng thấp và người hưởng cao, thậm chí kéo dài khoảng cách. Phương án này cũng chưa thể chế hóa Nghị quyết số 28-NQ/TW của Trung ương về thay đổi cách thức điều chỉnh lương hưu theo hướng chia sẻ.
Bên cạnh đó, phương án điều chỉnh này cũng chưa làm giảm bớt được vấn đề chênh lệch lương hưu giữa người có mức lương hưu thấp và mức lương hưu cao sau khi thực hiện điều chỉnh; đồng thời chưa đáp ứng được mong mỏi, nguyện vọng của đa số những người đang hưởng lương hưu hiện nay.
Cụ thể, căn cứ trên số liệu thống kê do cơ quan BHXH cung cấp thì người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng chủ yếu thuộc nhóm có mức hưởng từ 3 triệu đồng/tháng đến dưới 10 triệu đồng/tháng với tổng số người là hơn 2,4 triệu người, chiếm gần 80%.
Đối với nguồn ngân sách nhà nước đảm bảo thì mức lương hưu bình quân là 5,7 triệu đồng/người/tháng; mức trợ cấp BHXH (mất sức lao động) bình quân là 3,3 triệu đồng/người/tháng; mức trợ cấp hằng tháng bình quân từ 2,2 triệu đồng đến 2,5 triệu đồng/người/tháng.
Đối với nguồn quỹ BHXH đảm bảo thì mức lương hưu bình quân là 6,7 triệu đồng/người/tháng; mức hưởng bình quân của cán bộ xã, phường là 2,7 triệu đồng/người/tháng.
Do đó, khi việc thực hiện điều chỉnh lương hưu kết hợp giữa việc điều chỉnh theo số tương đối thì đối với những người có mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng với mức thấp sẽ nhận được mức điều chỉnh tương đối cao hơn trên mức lương hưu, trợ cấp hiện hưởng.
Theo cơ quan soạn thảo, điều này thể hiện tính chia sẻ hơn so với việc chỉ đơn thuần điều chỉnh theo mức điều chỉnh theo mức tăng tương đối (tỷ lệ phần trăm). Trong khi đó, vẫn đảm bảo việc bảo toàn giá trị lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng trước yếu tố lạm phát do vẫn thực hiện việc điều chỉnh theo tỷ lệ phần trăm
