Đa dạng các hoạt động gìn giữ tiếng Việt
Thời gian gần đây, nhiều hoạt động giữ gìn tiếng Việt trong cộng đồng người Việt ở các nước, nhất là trong giới trẻ, đã được tổ chức. Hôm 18-4, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Fukuoka phối hợp với Mạng lưới giảng dạy tiếng Việt và văn hóa Việt Nam toàn cầu tổ chức chương trình “Tiếng Việt trong lòng Kyushu, Nhật Bản” tại trụ sở Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại thành phố Fukuoka.
Tại tọa đàm, các đại biểu cho biết, số lượng trẻ em gốc Việt tại Nhật tăng nhanh, nhưng môi trường sử dụng tiếng Việt ngày càng thu hẹp. Nhiều em chỉ nghe hiểu nhưng phản xạ bằng tiếng Nhật, khiến tiếng mẹ đẻ dần bị đẩy xuống vị trí thứ yếu, thậm chí trở thành “ngoại ngữ thứ hai” ngay trong gia đình. Tại nhiều địa phương như Hiroshima, Kumamoto hay Okinawa, nơi không ít phụ huynh gặp khó khăn khi con cái không thể giao tiếp trọn vẹn bằng tiếng Việt với người thân. Những người tham gia tọa đàm đã gợi mở các phương thức nhằm giải bài toán giữ gìn tiếng Việt cho thế hệ trẻ. Đó là cần quan tâm đến đội ngũ giáo viên, biên soạn các tài liệu học tập phù hợp và khắc phục rào cản về thời gian và địa lý. Ngoài ra, cần phải lồng ghép việc giữ gìn tiếng Việt trong các hoạt động đối ngoại, đồng thời đề nghị chính quyền sở tại hỗ trợ không gian sinh hoạt, địa điểm học tập.
Trước đó, hôm 14-4, tại Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Busan, Hàn Quốc, đã diễn ra tọa đàm với chủ đề thúc đẩy giảng dạy và gìn giữ tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam tại khu vực Đông Nam Hàn Quốc. Còn tại thành phố Gwangju, Hội Người Việt Nam tại tỉnh Jeonnam đã tổ chức Lễ khai giảng lớp “Tiếng Việt cho bé 2026” mở đầu cho chương trình giáo dục cộng đồng nhằm gìn giữ và lan tỏa tiếng Việt trong thế hệ trẻ người Việt tại Hàn Quốc. Các hoạt động này nhằm hưởng ứng Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, đồng thời tạo diễn đàn trao đổi về thực trạng, nhu cầu và giải pháp phát triển việc dạy và học tiếng Việt tại các địa bàn ở Hàn Quốc. Đông đảo chuyên gia, giáo viên, phụ huynh và đại diện cộng đồng người Việt Nam tại các địa phương trên đã tham gia.
Còn tại Đài Loan (Trung Quốc), Mạng lưới giảng dạy tiếng Việt và văn hóa Việt Nam toàn cầu phối hợp cùng Mạng lưới đổi mới sáng tạo và trí thức Việt Nam tại Đài Loan (VIN Taiwan) đã tổ chức chương trình tọa đàm với chủ đề “Thực trạng và giải pháp phát triển việc giảng dạy tiếng Việt và văn hóa Việt Nam trong cộng đồng người Việt Nam tại Đài Loan, Trung Quốc”. Chương trình tạo diễn đàn để trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm trong giảng dạy tiếng Việt và giới thiệu học liệu mới, đồng thời thúc đẩy kết nối mạng lưới giảng viên giảng dạy tiếng Việt tại Đài Loan thuộc VIN Taiwan.
Phát biểu tại cuộc tọa đàm, ông Nguyễn Duy Anh - Tổng thư ký mạng lưới giảng dạy tiếng Việt và văn hóa Việt Nam toàn cầu cho rằng, mở một lớp học tiếng Việt không quá khó nhưng giữ được lớp học ấy tồn tại bền bỉ, phát triển đều đặn, có chất lượng, có người học quay trở lại, có phụ huynh đồng hành, có giáo viên gắn bó, có học liệu phù hợp và có sức lan tỏa trong cộng đồng mới là thách thức lớn cần được quan tâm.
Cầu nối kiều bào với Tổ quốc
Theo số liệu của Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (Bộ Ngoại giao), hiện có khoảng 6 triệu người Việt Nam đang sinh sống, làm việc tại trên 130 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong quá trình sinh sống và làm việc ở nước ngoài, tiếng Việt là phương tiện lưu giữ, lan tỏa, trao truyền văn hóa, giúp kiều bào ta bảo tồn được bản sắc văn hóa riêng. Tiếng Việt cũng là cầu nối đồng bào Việt Nam trên toàn thế giới với Tổ quốc. Chính vì thế, việc giữ gìn và phát huy tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là nhiệm vụ quan trọng, có ý nghĩa thực tiễn mà Đảng và Nhà nước luôn quan tâm. Để thực hiện nhiệm vụ này, tháng 8-2022, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án “Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài giai đoạn 2023 - 2030” tại Quyết định số 930/QĐ-TTg. Theo đó, từ năm 2022, ngày 8-9 hàng năm được lựa chọn là Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
Mục tiêu của đề án là tổ chức xây dựng Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trở thành dấu mốc quan trọng hàng năm trong đời sống văn hóa, tinh thần của cộng đồng với những hoạt động thiết thực nhằm tôn vinh sự giàu đẹp của tiếng Việt, nâng cao nhận thức về ngôn ngữ và văn hóa dân tộc đối với kiều bào trên toàn thế giới và bạn bè quốc tế, đặc biệt là thế hệ trẻ; lan tỏa mạnh mẽ tình yêu tiếng Việt, trở thành động lực thúc đẩy phong trào dạy và học tiếng Việt trong cộng đồng, Thông qua việc tôn vinh ngôn ngữ dân tộc để thúc đẩy giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa, truyền thống dân tộc; đặt nền tảng cho giai đoạn mới về phát triển vị thế tiếng Việt trên nhiều lĩnh vực giáo dục cộng đồng. Điều này cũng góp phần xây dựng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài ổn định, đoàn kết, vững mạnh, tích cực đóng góp cho quê hương, đất nước; thúc đẩy việc công nhận cộng đồng người Việt là một dân tộc thiểu số chính thức tại những địa bàn có đông người Việt sinh sống.
Vào Ngày Tôn vinh tiếng Việt hàng năm, các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài thường tổ chức các buổi tọa đàm tìm kiếm các mô hình dạy và học tiếng Việt cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài (đặc biệt là các mô hình giảng dạy, giao lưu trực tuyến với sự tham gia của các giáo viên, sinh viên, thanh niên và thân nhân kiều bào trong nước cũng như các hoạt động ngoại khóa tiếng Việt, trại hè cho con em kiều bào). Đây cũng là dịp để tri ân, ghi nhận, động viên các cá nhân, gia đình, tổ chức, hội đoàn có đóng góp tích cực trong phong trào giữ gìn và lan tỏa tiếng Việt trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài.
Ngoài Ngày Tôn vinh tiếng Việt, nhiều hoạt động nhằm lan tỏa giá trị tiếng Việt, gìn giữ bản sắc văn hóa và tăng cường sự gắn kết của cộng đồng người Việt trên khắp thế giới cũng được tổ chức. Nhằm cung cấp tài liệu học tập và tập huấn cho việc dạy, học tiếng Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã biên soạn và phát hành các bộ sách, chương trình, giáo trình, tài liệu nhằm đáp ứng nguyện vọng học tập tiếng Việt của kiều bào ở khắp năm châu, góp phần thúc đẩy phong trào dạy và học tiếng Việt ở nước ngoài.
Từ năm 2013 đến nay, hàng năm Bộ Giáo dục và Đào tạo còn phối hợp với Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài tổ chức bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên tình nguyện dạy tiếng Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài. Theo đó, mỗi năm có khoảng 65-70 giáo viên từ nhiều quốc gia tham dự và được cấp chứng nhận hoàn thành lớp bồi dưỡng, trở thành nòng cốt trong phong trào dạy và học tiếng Việt của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài tại các nước sở tại...
