Tăng trưởng nhưng chưa bền vững

(ANTĐ) - Từ đầu năm đến nay, ngành nông nghiệp và người nông dân cả nước phải đối mặt với những khó khăn chồng chất do thiên tai, dịch bệnh gây ra. Trong khi đó, thị trường tiêu thụ nông sản trong những tháng đầu năm liên tiếp gặp khó khăn.

Sản xuất nông nghiệp:

Tăng trưởng nhưng chưa bền vững

(ANTĐ) - Từ đầu năm đến nay, ngành nông nghiệp và người nông dân cả nước phải đối mặt với những khó khăn chồng chất do thiên tai, dịch bệnh gây ra. Trong khi đó, thị trường tiêu thụ nông sản trong những tháng đầu năm liên tiếp gặp khó khăn.

Cần nhiều biện pháp hỗ trợ nông dân để đảm bảo tăng trưởng bền vững (Trong ảnh: Thu hoạch lúa vụ Đông Xuân tại La Phù, Hà Nội)

Cần nhiều biện pháp hỗ trợ nông dân để đảm bảo tăng trưởng bền vững (Trong ảnh: Thu hoạch lúa vụ Đông Xuân tại La Phù, Hà Nội)

Tăng trưởng trong khó khăn

Ông Trang Hữu Dũng, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch cho biết, 6 tháng đầu năm sản xuất nông nghiệp phải đối mặt với nắng nóng khô hạn xảy ra gay gắt trên diện rộng, dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi xuất hiện ở nhiều địa phương. Trong khi đó, giá vật tư, nguyên liệu đầu vào tăng cao khiến tốc độ nhập khẩu nguyên liệu 6 tháng đầu năm cao hơn tốc độ xuất khẩu của ngành. Theo thống kê, tốc độ tăng trưởng trong khu vực nông, lâm, thủy sản đạt 3,3% (cao hơn cùng kỳ năm ngoái 1,6%).  Theo đó, giá trị sản xuất nông lâm và thủy sản đạt 103.387 tỷ đồng, tăng 5,4%, trong đó, sản xuất nông nghiệp đạt gần 76.000 tỷ đồng, lâm nghiệp đạt 3.400 tỷ đồng và thủy sản đạt 24.112 tỷ đồng.

Ngay từ đầu năm 2010, nông dân khắp các tỉnh từ miền Bắc tới miền Trung phải đối mặt mùa vụ Đông Xuân với những diễn biến vô cùng phức tạp. Mùa đông ấm, dịch bệnh phát triển, cùng với đó là hạn hán gay gắt. Còn tại miền Nam, mặn xâm nhập sớm và sâu. Tuy nhiên, với sự nỗ lực, tổng diện tích cấy lúa vụ Đông Xuân cả nước vẫn đạt hơn 3 triệu ha, sản lượng đạt gần 19,2 triệu tấn, cao nhất từ trước tới nay.

Bước vào vụ Hè Thu, hạn hán tiếp tục hoành hành tại các tỉnh Bắc bộ và duyên hải miền Trung. Hạn hán được đánh giá là khốc liệt nhất trong vòng 50 năm trở lại đây tại các tỉnh miền Trung đang de dọa trực tiếp tới 100.000ha lúa đã cấy, cùng gần 100.000 ha diện tích chưa thể gieo cấy do thiếu nước. Theo ước tính của ông Nguyễn Trí Ngọc, Cục trưởng Cục Trồng trọt, với 100.000ha lúa đã cấy bị hạn sẽ gây thiệt hại khoảng 500.000 tấn thóc, trị giá khoảng 3.000 tỷ đồng.

Tương tự, ngành chăn nuôi từ tháng 4 đến nay cũng gặp khó khăn chồng chất do dịch bệnh, và giá thức ăn chăn nuôi (TACN) tăng cao, nông dân giảm tỷ lệ tái đàn. Tính từ tháng 4 đến hết tháng 6, dịch tai xanh trên lợn đã xuất hiện trên địa bàn 16 tỉnh, thành ở khu vực miền Bắc, làm 250.000 con lợn mắc bệnh. Đến nay, dù chỉ còn 7 tỉnh, thành có dịch, nhưng do giá TACN tăng cao, giá lợn giống đắt nên người dân chưa có tâm lý chăn nuôi trở lại. Cụ thể, giá ngô tăng trên 30%, giá sắn tăng trên 70%, bột cá tăng 29%...  Ông Nguyễn Thanh Sơn, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi bức xúc: “Giá TACN trong nước tăng, trong khi giá nguyên liệu TACN trên thế giới lại giảm. Các DN trong nước thì luôn lấy 1 lý do là chi phí đầu vào tăng cao. Ở đây, có yếu tố đầu cơ về giá của các DN sản xuất lớn”.

Tốc độ nhập khẩu vẫn lớn

Dịch bệnh đã làm ảnh hưởng không nhỏ tới nguồn cung thực phẩm cho thị trường trong nước, lượng thịt nhập khẩu tăng mạnh trong thời gian gần đây, nâng tổng lượng thịt nhập khẩu trong 6 tháng đầu năm lên 60.000 tấn. Ông Sơn dự báo, trong những tháng cuối năm, tình hình nhập khẩu thịt sẽ còn diễn biến phức tạp hơn, bởi nguồn cung trong nước hạn chế, đẩy giá thực phẩm cao lên sẽ khiến lượng nhập khẩu tăng.

Giữa những bộn bề khó khăn ấy, thì tốc độ nhập khẩu nguyên liệu đầu vào của ngành nông nghiệp lại tăng chóng mặt. Trong khi, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 6 tháng đạt 8,6 tỷ USD, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm trước, thì kim ngạch nhập khẩu 6 tháng đầu năm cũng đã tăng lên 6,38 tỷ USD, tăng 36% so với cùng kỳ năm ngoái. Như vậy, giá trị xuất khẩu tăng chậm hơn tốc độ nhập khẩu. Nhận định về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát cho rằng, đây là vấn đề lớn đặt ra với toàn ngành nông nghiệp. Trong thời gian tới, Bộ NN&PTNT sẽ cố gắng giảm chênh lệch giữa tăng trưởng xuất khẩu và nhập khẩu. Đẩy mạnh xuất khẩu, mặt khác thực hiện kiểm soát tốt hơn đối với một số mặt hàng nhập khẩu, đặc biệt là những mặt hàng dành cho tiêu dùng.

Tuy nhiên, theo đánh giá của ông Ngọc, thị trường nông sản trong thời gian tới sẽ tiếp tục gặp phải những khó khăn, trục trặc trên cả thị trường trong nước và thế giới. “Làm thế nào để giữ tốc độ tăng trưởng vững cho toàn ngành như 6 tháng đầu năm là bài toán tương đối khó trong thời gian tới”, ông Ngọc lo lắng. Ông Ngọc nêu dẫn chứng, niên vụ cà phê vừa qua, dù Chính phủ đã có quyết định hỗ trợ lãi suất để các DN thu mua tạm trữ, nhằm đẩy giá cà phê lên. Song, trong khi DN trong nước không thể tiếp cận được với nguồn vốn ưu đãi để thu mua cà phê thì các DN nước ngoài đã triển khai mua găm hàng từ thời điểm giá cà phê chạm đáy. Bởi vậy, theo ông Ngọc, nếu trong thời gian tới, chúng ta không có sự điều chỉnh, rút ra bài học thì nguy cơ  đối với hạt  gạo, hạt điều trong tương lai cũng sẽ như vậy.

Hạ Quỳnh