Iran ngày 22/03 tuyên bố đã kích hoạt hệ thống phòng không để đánh chặn một máy bay tiêm kích F-15 - chiến đấu cơ chiếm ưu thế trên không thế hệ 4 do Mỹ phát triển - sau khi phát hiện mục tiêu xâm nhập không phận ở khu vực duyên hải phía Nam, gần eo biển Hormuz.
Theo thông tin từ Bộ Tư lệnh Phòng thủ chung Iran, hệ thống tên lửa đất đối không đã khóa mục tiêu và khai hỏa ngay sau khi xác định đây là máy bay “đối phương”. Tehran tuyên bố chiếc F-15 đã bị trúng đạn trong quá trình đánh chặn, tuy nhiên chưa rõ mức độ hư hại hay tình trạng của phi công.
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh căng thẳng quân sự giữa Iran với Mỹ và Israel đang leo thang nhanh chóng. Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ tiến hành các đòn tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng của Iran nếu Tehran tiếp tục gây gián đoạn hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Đáp lại, Iran tuyên bố có thể tấn công các cơ sở liên quan đến Mỹ và Israel tại Trung Đông.
Không chỉ dừng lại ở vụ việc với F-15, Iran trước đó cũng đưa ra hàng loạt tuyên bố gây chú ý về hiệu quả của hệ thống phòng không. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết họ đã đánh chặn một tiêm kích F-16 Fighting Falcon - máy bay chiến đấu đa năng thế hệ 4 do Mỹ sản xuất - vào rạng sáng ngày 21/03, đồng thời khẳng định đã làm hư hại một tiêm kích tàng hình F-35 Lightning II trong ngày 20/03.
Theo phía Iran, các hệ thống phòng không hiện đại do nước này tự phát triển đã được nâng cấp đáng kể sau các cuộc xung đột trước đó, đặc biệt là sau chiến dịch kéo dài 12 ngày vào tháng 6/2025. Từ khi xung đột hiện tại bùng phát ngày 28/02, Tehran tuyên bố đã bắn hạ khoảng 200 mục tiêu trên không, bao gồm máy bay không người lái và tên lửa hành trình.
Tuy nhiên, phần lớn các thông tin trên hiện mới chỉ đến từ phía Iran và chưa được các bên liên quan như Mỹ hoặc Israel xác nhận độc lập. Đây là điểm đáng chú ý trong bối cảnh “sương mù chiến tranh” thường khiến các bên đưa ra những tuyên bố có lợi cho mình.
Giới phân tích quân sự cho rằng, nếu các tuyên bố này được xác nhận, đây sẽ là dấu hiệu cho thấy năng lực phòng không của Iran đã đạt bước tiến đáng kể, đặc biệt trong việc đối phó với các mục tiêu tốc độ cao và công nghệ tiên tiến. Ngược lại, nếu không có bằng chứng rõ ràng, các tuyên bố này chủ yếu mang tính răn đe và chiến tranh thông tin.
Dù tthông tin vẫn chưa được kiểm chứng độc lập, nhưng việc Iran liên tục công bố các vụ đánh chặn nhằm vào những dòng tiêm kích hiện đại như F-15, F-16 hay F-35 cho thấy cục diện chiến sự trên không tại Trung Đông đang trở nên ngày càng phức tạp và khó lường. Hiện Mỹ đang sử dụng chủ yếu biến thể đa năng F-15E để tiến hành các chiến dịch không kích nhằm vào Iran.
