“Đo lường” tham nhũng

(ANTĐ) - Tại cuộc hội thảo do Văn phòng Ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng tổ chức cuối tháng 6 tại Hà Nội, một số chuyên gia, cố vấn cao cấp của Tổ chức Minh bạch Quốc tế đã đưa ra khuyến cáo: “Không có một công cụ đơn lẻ nào là hoàn hảo, cho nên Việt Nam cần xây dựng bộ chỉ số dựa trên kinh nghiệm quốc tế để có được hệ thống tiêu chí đo lường, đánh giá tham nhũng phù hợp nhất”.

“Đo lường” tham nhũng

(ANTĐ) - Tại cuộc hội thảo do Văn phòng Ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng tổ chức cuối tháng 6 tại Hà Nội, một số chuyên gia, cố vấn cao cấp của Tổ chức Minh bạch Quốc tế đã đưa ra khuyến cáo: “Không có một công cụ đơn lẻ nào là hoàn hảo, cho nên Việt Nam cần xây dựng bộ chỉ số dựa trên kinh nghiệm quốc tế để có được hệ thống tiêu chí đo lường, đánh giá tham nhũng phù hợp nhất”.

 Giám đốc chương trình Công cụ đo lường tham nhũng toàn cầu nhận xét, Việt Nam đã nghĩ tới việc làm thế nào để đo lường tham nhũng và tìm xem đâu là các kinh nghiệm và công cụ tốt nhất. Việt Nam đã có một cách đo lường tham nhũng, ví dụ như báo cáo từ bộ, ngành cho Tổng Thanh tra Chính phủ hoặc Văn phòng Ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng.

Một thông điệp rất quan trọng mà người đứng đầu Văn phòng đưa ra tại cuộc hội thảo là, ai cũng thừa nhận tham nhũng là một “quốc nạn” nhưng Tổng Thanh tra Chính phủ và Văn phòng Ban chỉ đạo thường chỉ nhận được báo cáo từ một số bộ, ngành nói “mọi thứ đều ổn” hoặc “chúng tôi không có vấn đề gì”. Rõ ràng thông điệp này hàm ý, các báo cáo cho thấy họ làm công tác này chưa tốt nên không phát hiện tham nhũng.

Rõ ràng yêu cầu đặt ra là cần cải thiện việc đo lường tham nhũng để phòng chống hữu hiệu hơn. Một cố vấn cao cấp của Tổ chức Minh bạch quốc tế chỉ ra kinh nghiệm xây dựng tiêu chí đánh giá tham nhũng ở Kenya, Zambia, Venezuela, Hàn Quốc. Họ có một công cụ đánh giá những khoản hối lộ trả cho các tổ chức khi người dân sử dụng dịch vụ của các tổ chức này. Họ xếp hạng các thể chế công nhằm tìm ra “lỗ hổng” hối lộ, tham nhũng nằm ở đâu, từ đó xếp thứ tự ưu tiên và kiểm soát chặt chẽ từng công đoạn.

Do đó, lựa chọn các chỉ số đo lường tham nhũng là công việc quan trọng để giúp xã hội biết được có làm tốt hay không công việc phòng chống tham nhũng. Hiện nay Tổ chức Minh bạch quốc tế có những công cụ chính nào để đánh giá tham nhũng? Bà Juanita Riano, Giám đốc Chương trình Công cụ đo lường tham nhũng toàn cầu của Tổ chức Minh bạch quốc tế cho biết, có ba chỉ số đo lường.

Đó là chỉ số cảm nhận tham nhũng xếp hạng các nước và vũng lãnh thổ theo mức độ tham nhũng được cảm nhận của các công chức và quan chức nước đó. Tiếp đó là chỉ số đưa hối lộ đánh giá phần cung của tham nhũng và “nhiệt kế” đo tham nhũng toàn cầu thông qua một cuộc điều tra dư luận nhằm đánh giá nhận thức, kinh nghiệm của công chúng về tham nhũng ở hơn 60 quốc gia trên thế giới.

Các đánh giá hệ thống liêm khiết quốc gia là một loạt nghiên cứu tiến hành tại một nước để chuẩn đoán diện rộng về điểm mạnh-yếu của các cơ quan tổ chức chủ chốt nhằm tạo điều kiện tăng cường quản lý tốt. Mỗi chỉ số này phản ánh góc độ khác nhau của tham nhũng và không một chỉ số đơn lẻ nào đủ hoàn hảo để phản ánh một bức tranh tổng quát.

Vì thế, mỗi quốc gia cần xây dựng riêng cho mình một bộ chỉ số để đánh giá và phòng chống tham nhũng. Trên thực tế, không chỉ riêng Việt Nam hiểu sai về cách hiểu và cách dùng chỉ số cảm nhận tham nhũng. Chỉ số này đánh giá cảm nhận về tham nhũng trong lĩnh vực hành chính, chứ không phải là “tuyên án” về tham nhũng.

Trong bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng toàn cầu năm 2009, Việt Nam được Tổ chức Minh bạch quốc tế xếp hạng thứ 120/180 quốc gia, trước đó năm 2008 là 121/180. Điều đó không có nghĩa là Việt Nam có cải thiện mà cần nhớ rằng, các chỉ số đo lường tham nhũng không phải là mục tiêu cuối cùng. Mục tiêu là chống tham nhũng, tăng cường minh bạch và hành động.

Đan Thanh