Nhiều nội dung vừa bị gỡ bỏ khỏi nền tảng này đã xuất hiện trên nền tảng khác
Góp ý vào dự án Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, đại biểu Nguyễn Trung Kiên (đoàn Đồng Nai) cho rằng, việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật về sở hữu trí tuệ là nhiệm vụ cần thiết, bởi đây là lĩnh vực có quy mô lớn, nội dung phức tạp. Nếu không bảo vệ được quyền sở hữu trí tuệ thì sẽ khó thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Từ thực tiễn và yêu cầu hoàn thiện dự thảo luật, đại biểu tập trung góp ý 3 nội dung. Thứ nhất, cần có cơ chế tiếp nhận, xử lý kịp thời thông báo vi phạm bản quyền trên môi trường số. Theo đại biểu, thời gian qua, tình trạng vi phạm bản quyền diễn biến phức tạp, với nhiều hình thức như kinh doanh dịch vụ trực tuyến trái phép, sao chép, khai thác trái phép tác phẩm âm nhạc, văn học trên các nền tảng số, gây thiệt hại cho các chủ thể quyền.
Trong năm 2026, cơ quan chức năng đã khởi tố nhiều vụ án hình sự liên quan đến hành vi xâm phạm quyền tác giả. Đây là quyết tâm lớn của các cơ quan chức năng trong phát hiện, đấu tranh và xử lý vi phạm, nhằm bảo đảm môi trường số lành mạnh. Tuy nhiên, nhiều nội dung vừa bị gỡ bỏ khỏi nền tảng này đã xuất hiện trên nền tảng khác; các website vi phạm bị chặn vẫn tiếp tục hoạt động dưới tên miền mới.
“Điều 198b quy định trách nhiệm pháp lý về quyền sở hữu trí tuệ đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian và chủ quản nền tảng số; Điều 199 quy định các biện pháp xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đây là những quy định quan trọng, song cần tiếp tục cụ thể hóa cơ chế phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn vi phạm. Tôi đề nghị nghiên cứu bổ sung vào Điều 198 theo hướng doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian, chủ quản nền tảng số có trách nhiệm thiết lập cơ chế tiếp nhận, xác minh và xử lý thông báo về hành vi xâm phạm quyền tác giả; kịp thời gỡ bỏ hoặc chặn truy cập đối với nội dung vi phạm; bảo vệ và cung cấp chứng cứ điện tử theo yêu cầu của cơ quan chức năng” - đại biểu nói.
Nền tảng trí tuệ nhân tạo không phải là chủ thể của quyền sở hữu trí tuệ
Thứ hai, là quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm có sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), theo đại biểu Nguyễn Trung Kiên, khoản 5 Điều 6 dự thảo Luật quy định cơ sở pháp lý về việc phát sinh, xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với đối tượng được tạo ra có sử dụng trí tuệ nhân tạo và giao Chính phủ quy định chi tiết.
Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo và trong tương lai là siêu trí tuệ, đại biểu cho rằng cần làm rõ hơn các nguyên tắc cơ bản trong pháp luật để bảo đảm tính minh bạch, thống nhất và hợp lý.
Đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung, hoàn thiện khoản 5 Điều 6 theo hướng xác định rõ nguyên tắc nền tảng trí tuệ nhân tạo không phải là chủ thể của quyền sở hữu trí tuệ. Sản phẩm do người sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo tạo ra được bảo hộ theo phạm vi, mức độ đóng góp sáng tạo của cá nhân đó. Đồng thời, cần quy định trách nhiệm của chủ thể nền tảng trí tuệ nhân tạo trong việc tuân thủ pháp luật về sở hữu trí tuệ. Đối với các tác phẩm, nội dung mà trí tuệ nhân tạo sử dụng dữ liệu nguồn từ tài liệu đã được công bố, đại biểu đề nghị phải thực hiện việc dẫn nguồn.
Thứ ba, đại biểu Nguyễn Trung Kiên nhấn mạnh yêu cầu khai thác giá trị kinh tế của tài sản trí tuệ. Đây là nội dung quan trọng nhằm đưa tài sản trí tuệ trở thành nguồn lực thực sự cho phát triển kinh tế - xã hội, trở thành động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời bảo đảm tính thống nhất với các luật có liên quan, trong đó có Luật Đấu giá.
Theo đại biểu, dự thảo Luật Sở hữu trí tuệ có các quy định về đấu giá, góp vốn; chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp. Đây là những cơ sở pháp lý quan trọng để khai thác tài sản trí tuệ. Tuy nhiên, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế thương mại hóa, đặc biệt là định giá, góp vốn, sử dụng quyền sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm và chuyển giao kết quả nghiên cứu; Bổ sung quy định về thúc đẩy thương mại hóa tài sản trí tuệ trong nhóm quy định về chuyển giao quyền, theo hướng Nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân xác định giá trị tài sản trí tuệ để góp vốn, chuyển nhượng, chuyển quyền sử dụng và khai thác thương mại.
Cùng với đó, cần thúc đẩy phát triển thị trường giao dịch quyền sở hữu trí tuệ; phát triển cơ sở dữ liệu phục vụ định giá và các dịch vụ hỗ trợ thương mại hóa tài sản trí tuệ; Có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học đưa kết quả nghiên cứu, sáng chế vào sản xuất, kinh doanh…
“Tôi đề nghị việc sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ lần này cần hướng đến tăng cường phòng ngừa, xử lý hiệu quả hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; bảo đảm hành lang pháp lý phù hợp với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và giải phóng tối đa giá trị kinh tế của tài sản trí tuệ” - đại biểu Nguyễn Trung Kiên đề xuất.
