Thảo luận ở hội trường về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi), đại biểu Lò Thị Luyến (đoàn Điện Biên) nhất trí với quy định thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản của Chủ tịch UBND cấp xã trong dự thảo Luật. Đại biểu cho rằng, trong tình huống khẩn cấp, Chủ tịch UBND cấp xã là người quản lý trực tiếp địa bàn và có mặt tại hiện trường nên cần được trao thẩm quyền huy động kịp thời phương tiện, tài sản để bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân.
Tuy nhiên, cụm từ "không trực tiếp tiếp cận hoặc chưa trực tiếp tiếp cận được địa bàn" chưa xác định rõ điều kiện phát sinh thẩm quyền. Ví dụ, khi xảy ra lũ quét, sạt lở ở các xã miền núi, cấp tỉnh chưa đến được hiện trường nhưng vẫn có thể chỉ đạo từ xa bằng điện thoại. Vậy Chủ tịch UBND cấp xã có được quyết định ngay hay phải chờ ý kiến của cấp tỉnh? Nếu không làm rõ điều này thì có thể dẫn đến tình trạng chậm quyết định khi có tình huống cấp bách xảy ra.
“Tôi đề nghị xác định rõ thẩm quyền Chủ tịch UBND cấp xã được thực hiện ngay khi tình huống đòi hỏi phải xử lý khẩn cấp tại địa bàn, việc chờ quyết định của cấp trên có nguy cơ gây thiệt hại. Đồng thời quy định trách nhiệm báo cáo cấp tỉnh ngay sau khi ra quyết định, nhưng không được làm phát sinh thêm thủ tục làm chậm việc cứu hộ, cứu nạn” - đại biểu đề xuất.
Về thời hạn và số lần gia hạn trưng dụng tài sản (khoản 1, khoản 3 Điều 25), dự thảo quy định thời hạn trưng dụng với các trường hợp tương ứng từ 30 ngày giảm xuống không quá 20 ngày. Sự điều chỉnh này theo hướng bảo vệ tốt hơn quyền của người có tài sản. Tuy nhiên, khoản 3 lại quy định "thời gian mỗi lần gia hạn không quá 15 ngày", nhưng không xác định số lần được gia hạn. Như vậy việc gia hạn có thể lặp lại nhiều lần làm cho tổng thời gian trưng dụng có thể kéo dài. Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về số lần được gia hạn.
Về thẩm quyền xử lý quyết định trưng mua, trưng dụng không còn căn cứ theo khoản 1 và khoản 2 Điều 9, Dự thảo quy định người đã ra quyết định phải hủy bỏ trong thời hạn 2 ngày khi phát hiện một trong ba trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 9; đồng thời bổ sung thẩm quyền đình chỉ, bãi bỏ quyết định trái pháp luật.
Tuy nhiên tại khoản 1 Điều 9 còn có hai trường hợp khác, đó là khi điều kiện trường hợp trưng mua, trưng dụng không còn hoặc tài sản không còn tồn tại vì lý do khách quan trước khi quyết định được thực hiện. Trong hai trường hợp này, quyết định có thể hợp pháp tại thời điểm ban hành nhưng sau đó không còn căn cứ thực hiện. Nếu người ban hành quyết định không chủ động hủy bỏ, việc bảo vệ kịp thời quyền của người có tài sản có thể bị ảnh hưởng.
“Tôi đề nghị nghiên cứu bổ sung trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền trong việc kiểm tra, yêu cầu người đã ban hành quyết định hủy bỏ hoặc chấm dứt thực hiện quyết định khi căn cứ thực hiện không còn; xác định thời hạn xử lý và việc thông báo cho người có tài sản. Cơ chế này cần phân biệt với việc đình chỉ, bãi bỏ quyết định trái pháp luật để áp dụng chính xác” - đại biểu Lò Thị Luyến nhấn mạnh.
