Việt Nam nêu 3 trọng tâm cho ASEAN
Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 mới diễn ra tại Cebu, Philippines đã thành công tốt đẹp với nhiều kết quả hết sức quan trọng và thực chất. Đây cũng là một hội nghị được đánh giá là rất kịp thời của ASEAN trong bối cảnh thế giới và khu vực đang có nhiều diễn biến phức tạp, đặc biệt là tình hình khủng hoảng tại Trung Đông.
Trong thành công của hội nghị có đóng góp của Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam do Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dẫn đầu. Trong lần đầu tiên tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN trên cương vị người đứng đầu chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nêu ra rất nhiều đề xuất, sáng kiến đóng góp vào các giải pháp chung của ASEAN để củng cố đoàn kết và nâng cao tự cường của ASEAN trong ứng phó với tình hình hiện nay, cũng như hướng tới tương lai, đảm bảo cho người dân được thụ hưởng những thành quả của ASEAN.
Thủ tướng đã có các bài phát biểu quan trọng tại hội nghị, truyền tải thông điệp đường lối đối ngoại Đại hội lần thứ XIV của Đảng và quan điểm của Việt Nam về các ưu tiên của ASEAN. Thủ tướng đã đưa ra các đề xuất thiết thực củng cố tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, cũng như việc ASEAN đối phó thế nào với những thách thức mang tính liên thông, đa chiều, nhất là các tác động của tình hình Trung Đông. Trong bối cảnh mới mà khu vực Đông Nam Á đang phải đối mặt, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nêu 3 trọng tâm cho ASEAN.
Thứ nhất, ASEAN cần đi tiên phong giữ vững luật lệ, củng cố niềm tin trong quan hệ quốc tế, thông qua việc kiên trì đề cao chủ nghĩa đa phương và thượng tôn luật pháp quốc tế. Theo đó, ASEAN cần tích cực góp phần duy trì an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không trên thế giới cũng như trong khu vực. Ở Biển Đông, ASEAN cần nỗ lực cùng Trung Quốc bảo đảm thực hiện đầy đủ, hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), sớm đạt Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực, thực chất và phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982.
Thứ hai, trong một thế giới đầy biến động, ASEAN cần đón đầu thay đổi bằng cách chủ động phòng ngừa và quản lý khủng hoảng. Từ bài học Trung Đông, Thủ tướng Chính phủ đề xuất ASEAN cần phát huy hiệu quả các cơ chế hiện có, nhất là các khuôn khổ hợp tác với các đối tác, để thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin, triển khai ngoại giao phòng ngừa. Các cơ chế và công cụ giải quyết tranh chấp của Hiến chương ASEAN và Hiệp ước thân thiện và hợp tác (TAC) cần được khai thác hiệu quả nhằm thúc đẩy đối thoại và tìm kiếm giải pháp cho những vấn đề khác biệt.
Cuối cùng, là cần nâng cao tự chủ chiến lược và phát huy vai trò trung tâm của ASEAN - lựa chọn duy nhất giúp ASEAN đứng vững và vượt qua những thách thức đa chiều hiện nay. Trước cạnh tranh nước lớn và sức ép chọn bên, ASEAN càng cần củng cố đoàn kết, thống nhất và ứng xử cân bằng với các đối tác. ASEAN phải giữ vững vai trò trung tâm, định hình chương trình nghị sự tại các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, đồng thời tiếp tục mở rộng không gian phát triển thông qua thúc đẩy quan hệ đối ngoại với các đối tác tiềm năng.
Những biện pháp mà Việt Nam đưa ra rất toàn diện, từ hòa bình, an ninh, ổn định, tăng cường đoàn kết nội khối, cho tới tăng cường kết nối kinh tế - thương mại nội khối, mở rộng quan hệ đối ngoại, không gian của ASEAN thông qua kết nối, ký thỏa thuận về kinh tế với đối tác bên ngoài, cũng như tăng cường hợp tác, kết nối ASEAN trong đảm bảo an ninh năng lượng, an ninh lương thực và an ninh con người. Những đề xuất đó đã được các thành viên ASEAN hoan nghênh. Trên cơ sở những đề xuất của Việt Nam và các nước, ASEAN đã thông qua Tuyên bố Lãnh đạo ASEAN về các Hành động ưu tiên củng cố tự cường khu vực ứng phó với hệ lụy từ tình hình Trung Đông.
Kỳ vọng vào Diễn đàn Tương lai ASEAN lần 3 tại Hà Nội
Sau Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48, Việt Nam lại tiếp tục có đóng góp cho ASEAN thông qua việc chuẩn bị đăng cai Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3 vào trung tuần tháng 6 tới tại Hà Nội với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng và lấy người dân làm trung tâm”.
Diễn đàn Tương lai ASEAN là sáng kiến của Việt Nam, được công bố chính thức tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 43 tại Jakarta, Indonesia, tháng 9-2023. Diễn đàn là sự pha trộn giữa kênh 1 là ngoại giao chính thức với kênh 2 là ngoại giao học giả, nên có thể gọi là kênh 1,5. Đây là sáng kiến đa phương kênh 1.5 quy mô lớn đầu tiên của Việt Nam nhằm tạo diễn đàn cho các nhà lãnh đạo, chuyên gia, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và các đối tác khác cùng trao đổi, thảo luận, đề xuất các ý tưởng, sáng kiến mới góp phần định hình tương lai phát triển của ASEAN và thúc đẩy hợp tác giữa ASEAN với các đối tác.
Diễn đàn là “sân chơi” đặc biệt, một “vườn ươm ý tưởng”, nơi các quốc gia ngồi lại và thảo luận nhiều chủ đề quan trọng như sự phát triển, tính bền vững và ứng dụng công nghệ trong sản xuất lương thực, quản lý... Đồng thời, diễn đàn còn là không gian kết nối quan trọng, không chỉ dành cho các quốc gia Đông Nam Á mà còn mở rộng ra toàn cầu, tạo điều kiện để các bên thảo luận cởi mở và thân thiện, là cơ hội để các nước trong khu vực, bạn bè năm châu chia sẻ ý tưởng và hiểu biết về một thế giới đang biến chuyển nhanh chóng. Qua đó góp phần thúc đẩy sự tương tác đa chiều, giúp bạn bè, đối tác hiểu hơn về ASEAN và thúc đẩy hợp tác, gắn kết toàn diện, thực chất hơn với ASEAN.
Là sáng kiến ngoại giao đa phương, Việt Nam đặt mục tiêu đưa Diễn đàn Tương lai ASEAN trở thành một sự kiện thường niên, theo con đường của các diễn đàn có tên tuổi trong khu vực và trên thế giới như Đối thoại Shangri-La của Singapore, Hội nghị An ninh Munich của Đức, Hội nghị Tương lai châu Á của Tập đoàn Nikkei (Nhật Bản)…
Trong 2 lần tổ chức trước đó vào năm 2024 và 2025, Diễn đàn Tương lai ASEAN đã đạt kết quả thành công tốt đẹp, nhận được sự quan tâm, ủng hộ rộng rãi của các nước ASEAN cũng như đối tác. Phát huy những kết quả đó, Việt Nam tiếp tục tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3. Các nội dung trao đổi tại diễn đàn năm nay sẽ đóng góp thêm nhiều góc nhìn, sáng kiến và khuyến nghị chính sách phục vụ quá trình triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, hướng tới mục tiêu xây dựng một ASEAN hòa bình, gắn kết, thịnh vượng, tự lực, tự cường, bền vững và lấy người dân làm trung tâm.
Trong cuộc gặp với Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn bên lề Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã mời Tổng thư ký ASEAN sang tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3. Ông Kao Kim Hourn cho biết, cá nhân ông đã 2 lần tham dự các Diễn đàn Tương lai ASEAN vào các năm 2024 và 2025. Ông cho rằng diễn đàn đã trở thành khuôn khổ quan trọng để lãnh đạo chính phủ, doanh nghiệp, học giả trao đổi, kết nối và đề xuất những ý tưởng, sáng kiến. Ông rất trông đợi tham dự diễn đàn lần này để thảo luận các giải pháp, sáng kiến nhằm tăng cường đoàn kết, hợp tác và vai trò trung tâm của ASEAN trong bối cảnh thế giới đang có nhiều biến động như hiện nay.
Với việc tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3, Việt Nam tiếp tục thể hiện mạnh mẽ thông điệp về một Việt Nam tham gia chủ động, tích cực, đóng góp trách nhiệm cùng với các nước thành viên duy trì và củng cố vai trò trung tâm và phát huy trách nhiệm tiếng nói của ASEAN đối với hòa bình, ổn định và phát triển. Hiện nay Việt Nam đang phối hợp chặt chẽ với các nước ASEAN cùng các đối tác để chuẩn bị cho diễn đàn. Chương trình và nội dung chi tiết của diễn đàn sẽ sớm được công bố.
