Kinh doanh qua mạng: Dễ giao dịch, khó phòng ngừa

(ANTĐ) - Thời đại công nghệ thông tin và ứng dụng Internet đã giúp cho nhu cầu mua bán được đáp ứng tối đa. Ngồi nhà, chỉ cần cú nhấp “chuột”, khách hàng có thể xem và mua được những món hàng cách cả nửa vòng trái đất. Tiện quả có tiện, nhưng thị trường mua bán “ảo” này đã và đang bị không ít đối tượng xấu lợi dụng.

Thận trọng trước những thông tin mua bán trên mạng (ảnh minh họa)

Từ chiếc CMND nhặt được

Câu chuyện thời sự trên “thế giới mạng” những ngày này là vụ một sinh viên trường Cao đẳng Xây dựng số 2, quận Thủ Đức, TP.HCM, đã thực hiện màn lừa đảo mua bán qua mạng khiến cả trăm người mắc bẫy. Đối tượng là Thạch Sĩ Châu, 23 tuổi, quê Bến Tre. Cuối tháng 9 vừa qua, Cục CSĐT tội phạm về TTQLKT&CV - Bộ Công an đã hoàn tất kết luận điều tra, chuyển hồ sơ và tang vật đến Viện KSND Tối cao đề nghị truy tố Châu về tội  lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Tháng 4-2007, Châu nhặt được CMND của một bạn học tên là Tuấn, nhưng Châu đã giữ lại để phục vụ ý đồ xấu. Sau khi bóc ảnh và thay ảnh mình vào, Châu sử dụng CMND giả này đăng ký và được cấp 5 tài khoản ATM của 5 ngân hàng. Tiếp đó, cũng với CMND giả, Châu lập website http://camerajapan123.110mb.com để giao dịch. Từ giữa năm 2007, nhiều người vào trang web của Châu tìm hiểu giá cả, các loại máy ảnh, và đã liên hệ với Trần Minh Tuấn (tức Châu) qua e-mail, điện thoại để mua hàng.

Sau khi đã thỏa thuận về giá cả và địa chỉ giao hàng, Châu thuyết phục khách hàng đặt cọc 20-50% giá bán sản phẩm và hứa sẽ giao hàng tận nơi trên toàn quốc. Nhiều khách hàng tin, đã chuyển tiền cho Châu để rồi không bao giờ nhận được hàng. Cho đến khi bị bắt, CQĐT Bộ Công an xác định có hơn 100 người ở nhiều địa phương trên cả nước đã chuyển tiền vào các tài khoản của Châu.

Vô vàn kiểu lừa

Theo một cán bộ điều tra CAQ Thanh Xuân, những sản phẩm thời thượng rất dễ bị đối tượng xấu lợi dụng để giăng bẫy các “con mồi”. Dẫn chứng cho nhận định này, điều tra viên kể lại vụ án mà lực lượng Điều tra hình sự CAQ vừa khám phá. Món hàng được đối tượng lừa đảo giăng ra là chiếc điện thoại Iphone 3G, mới xuất hiện trên thị trường được vài tháng. Đầu tháng 9-2009, anh Phạm Tuấn Anh, tạm trú ở quận Thanh Xuân thông qua trang bán hàng trực tuyến trên mạng Internet tiếp xúc với một thanh niên tên là Tiệp, nhà ở huyện Sóc Sơn.

Qua mạng, Tiệp rao bán chiếc điện thoại Iphone 3G với giá 4,1 triệu đồng. Vì thích chiếc điện thoại này, anh Tuấn Anh đã liên hệ và được Tiệp hướng dẫn chuyển tiền vào tài khoản của anh ta. Tất nhiên, số tiền của anh Tuấn Anh đã biến mất. Điều trớ trêu là Tiệp khai trước CAQ Thanh Xuân rằng, do trước kia từng bị lừa khi mua hàng qua mạng Internet, nên anh ta đã dùng thủ đoạn này để lừa người khác.

Mỗi người dân cần cân nhắc kỹ trước khi quyết định giao dịch qua mạng. Bởi lẽ, rất khó kiểm soát các giao dịch “ảo”. Trên thực tế, có trường hợp không xác định được bị hại cụ thể, từ đó đã không có sự tố cáo và lời khai của bị hại trong hồ sơ. Thêm vào đó, chứng cứ vật chất trong vụ án liên quan đến tội phạm công nghệ cao thường rất hạn chế. Dấu vết để lại có khi chỉ là thẻ tín dụng giả mạo hay các dữ liệu còn lại trong ổ cứng của máy tính mà các chuyên gia tin học phải rất vất vả để phục hồi.

Cao thủ hơn “vụ” Iphone 3G phải kể đến “nữ quái” Võ Thị Vi Anh (tức Võ Thanh Tâm), 24 tuổi, nhà ở TP Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long. Một trong số bị hại của Vi Anh là Bùi Mạnh Cường, nhà ở đường Minh Khai, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Khoảng cuối tháng 12-2008, sau khi lên mạng rao “cần nhập điện thoại”, anh Cường nhận được điện thoại của một phụ nữ tự xưng là Võ Thanh Tâm.

Tâm quảng cáo đang có một lô hàng điện thoại Nokia 1110I và 1200, là hàng công ty đang cần thanh lý gấp. Do mức giá Tâm đưa ra khá rẻ nên anh Cường quyết định mua số điện thoại trên. Sau vài lần thương thảo, Tâm đã chuyển cho anh Cường số tài khoản và yêu cầu anh Cường ứng trước 20-30% trị giá lô hàng.

Không chút nghi ngờ, anh Cường  chuyển 4 triệu đồng vào tài khoản của kẻ lừa đảo. Khi thi hành lệnh bắt, khám xét khẩn cấp đối với Võ Thị Vi Anh, tức Võ Thanh Tâm và hàng loạt tên giả khác, cơ quan công an thu giữ được 2 điện thoại di động, nhiều giấy tờ nộp tiền, rút tiền tại các ngân hàng. Sơ bộ, cơ quan công an xác định số bị hại do Võ Thị Vi Anh lừa đảo lên đến 300 người. Riêng một tài khoản của Vi Anh ở ngân hàng đã có số tiền giao dịch lên đến hơn 500 triệu đồng.

Cảnh giác trước các chủ hàng “ảo”

Từ khoảng cuối năm 2008 đến nay, có gần 10 vụ án “điểm” liên quan đến tội phạm công nghệ cao đã bị TAND các cấp đưa ra xét xử. Số tiền các cơ quan, tổ chức cá nhân bị lừa đảo, chiếm đoạt lên đến hàng chục tỷ đồng. Theo thống kê của Viện KSND Tối cao, vài năm trở lại đây đối tượng lợi dụng công nghệ cao để phạm tội có cả người Việt Nam và tội phạm quốc tế.

Nhìn chung, quá trình xử lý các vụ án có yếu tố lợi dụng công nghệ cao để phạm tội, cơ quan tiến hành tố tụng của địa phương luôn gặp khó khăn, lúng túng trong việc thu thập chứng cứ, nhận thức không thống nhất về thủ đoạn phạm tội cũng như việc vận dụng các quy định của pháp luật để xử lý các vụ việc xảy ra.

Có trường hợp không xác định được bị hại cụ thể, từ đó đã không có sự tố cáo và lời khai của bị hại trong hồ sơ. Thêm vào đó, chứng cứ vật chất trong vụ án liên quan đến tội phạm công nghệ cao thường rất hạn chế. Dấu vết để lại có khi chỉ là thẻ tín dụng giả mạo hay các dữ liệu còn lại trong ổ cứng của máy tính mà các chuyên gia tin học phải rất vất vả để phục hồi. Hơn lúc nào hết, mỗi người dân cần cân nhắc kỹ trước khi quyết định giao dịch qua mạng.                  

Minh Hà