Phát hiện đông dược chứa phẩm màu công nghiệp

(ANTĐ) - Thời gian gần đây trên thị trường thuốc y học cổ truyền xuất hiện nhiều sản phẩm thuốc đông dược có chứa chất nhuộm màu công nghiệp độc hại. Căn nguyên của thực trạng này xuất phát từ việc nhiều sản phẩm dược liệu hồng hoa và chi tử bày bán trên thị trường có màu đỏ tươi rất khác lạ.

Kiểm nghiệm thuốc đông dược để xác định chất rhodamine B

Trên 50% mẫu chi tử chứa phẩm màu

Ngay sau khi xuất hiện thông tin trên, Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương đã tiến hành lấy mẫu nhiều sản phẩm thuốc đông y trên thị trường để kiểm nghiệm. Quá trình lấy mẫu được tiến hành có chọn lọc tại 2 đầu mối cung cấp thuốc đông y ở Hà Nội là chợ Ninh Hiệp (huyện Gia Lâm) và phố Lãn Ông (quận Hoàn Kiếm), tập trung vào 2 sản phẩm dược liệu chính là hồng hoa và chi tử. Dược sĩ Nguyễn Tuấn Anh, Phó trưởng Khoa Kiểm nghiệm đông dược-dược liệu, Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương cho biết, thông thường dược liệu chi tử có màu đỏ nâu, vàng cam hoặc đỏ nhạt, còn hồng hoa có màu vàng đỏ hoặc đỏ. Thế nhưng qua khảo sát trên thị trường thấy rất nhiều sản phẩm hồng hoa, chi tử được bày bán có màu đỏ tươi rất đẹp mắt, khác lạ. Cán bộ của Viện đã mua và tiến hành kiểm nghiệm được 57 mẫu chi tử, gần 40 mẫu hồng hoa.

Kết quả kiểm nghiệm các sản phẩm dược liệu trên cho thấy một sự thật rùng mình. Ông Nguyễn Đăng Lâm, Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp-Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương cho biết, trong số 57 mẫu chi tử được kiểm nghiệm đã phát hiện đến 27 mẫu (chiếm hơn 50%) có chứa chất phẩm màu rhodamine B, với các hàm lượng khác nhau. Theo thông tin từ Vụ Y dược học cổ truyền thì rhodamine B là hóa chất nhuộm màu phát quang, có khả năng gây độc cấp tính tới hệ thần kinh, gây độc trên da, thậm chí có thể gây ung thư. Về quy định, chất rhodamine B này không được phép có trong dược liệu của 2 nhóm hồng hoa, chi tử. Ông Lâm cho rằng: “Có thể những người sản xuất, kinh doanh thuốc đông dược cố tình đưa chất nhuộm phẩm màu rhodamine B vào dược liệu hồng hoa, chi tử với mục đích tăng thời gian bảo quản, chống côn trùng hoặc làm đẹp màu thuốc...”.

Cũng theo ông Lâm, ngoài các mẫu do Viện trực tiếp lấy, thời gian qua cũng có rất nhiều đơn vị sản xuất, kinh doanh thuốc đông y như Bệnh viện Y học cổ truyền Hà Nội, Công ty Dược liệu Trung ương 1, hay một số trung tâm kiểm nghiệm tỉnh Thái Bình, Tuyên Quang, Quảng Ninh... gửi mẫu dược liệu hồng hoa, chi tử đến Viện làm kiểm nghiệm chất lượng. Qua kiểm nghiệm bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao, tỷ lệ mẫu chi tử có chứa chất phẩm màu rhodamine B chiếm tỷ lệ khá cao. Các mẫu hồng hoa thì chưa phát hiện có chứa rhodamine B.

Cần xử lý nghiêm

Đây không phải là lần đầu tiên cơ quan chức năng phát hiện trong thuốc đông dược có chứa các chế phẩm khác không phải đông dược. Chỉ tính riêng tại Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương, số mẫu dược liệu, đông dược được kiểm nghiệm có chứa những chất không có lợi cho sức khỏe người tiêu dùng chiếm tỷ lệ trung bình từ 8-10%. Dược sĩ Nguyễn Tuấn Anh cho biết, những năm gần đây Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương đã phát hiện nhiều sản phẩm đông dược có chứa tân dược như corticoid (giảm đau), chlopheniramin (chống dị ứng), paracetamol (hạ sốt)... Điều này rất nguy hiểm, bởi khi người tiêu dùng không biết có thành phần tân dược chứa trong thuốc đông dược, sử dụng không đúng liều lượng, chỉ định có thể ảnh hưởng nguy hại tới sức khỏe.

Dù vậy, trên thực tế việc phát hiện các hành vi vi phạm này không thường xuyên, việc quản lý và xử lý vi phạm không hề dễ dàng. TS Nguyễn Văn Yên, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội cho biết, từ trước đến nay Sở Y tế Hà Nội đã chỉ đạo rất quyết liệt việc quản lý và thanh kiểm tra chất lượng các mặt hàng dược liệu, thuốc đông dược trên thị trường. Sau khi Cục Quản lý dược - Bộ Y tế có công văn thông báo về việc phát hiện nhiều dược liệu chi tử có chứa chất nhuộm màu

rhodamine B, Sở Y tế Hà Nội đã chỉ đạo Trung tâm kiểm nghiệm thuốc Hà Nội tăng cường đi lấy mẫu chi tử trên thị trường để kiểm nghiệm chất lượng, phối hợp với Thanh tra Sở xử lý nghiêm các cơ sở vi phạm, thu hồi nhiều mẫu chi tử ở Ninh Hiệp, Lãn Ông... có chứa chất rhodamine B. Tuy nhiên, do hầu hết các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ nên số lượng sản phẩm vi phạm bị thu hồi rất ít.

Tiến Hưng