Dự án cải tạo nước hồ Gươm: Sẽ thực hiện đầu năm 2009?

(ANTĐ) - Bắt đầu được triển khai từ năm 2005, nhưng phải đến tháng 1-2009 Dự án cải tạo hồ Gươm theo công nghệ hút bùn của Đức mới được tiến hành. 4 năm để triển khai một dự án là một khoảng thời gian khá dài, tuy nhiên, sự chuẩn bị kỹ lại là điều cần thiết bởi hồ Gươm không chỉ là nơi sinh sống của loài rùa nghìn tuổi mà còn là một địa điểm văn hóa quan trọng của người dân Thủ đô...

Nguy cơ trở thành ao tù

Theo số liệu đo đạc tháng 7-2008, nơi sâu nhất của hồ Hoàn Kiếm là 1,64m còn lại chỉ từ 1,13 đến 1,17m, cá biệt có nơi chỉ sâu 0,95m. Lý giải tình trạng này, PGS. Hà Đình Đức cho biết, xưa kia, hồ được hình thành từ một nhánh sông Hồng, qua thời gian phát triển, sự giao lưu giữa sông Hồng và hồ đã bị vùi lấp, trải qua hàng trăm năm, lớp bùn lắng ngày một dày, điều này đã cản trở sự lưu thông của nước hồ với các nguồn nước ngầm, biến hồ Hoàn Kiếm thành một ao tù với mực nước ngày một cạn.

Năm 1998-1999, Trung tâm Nghiên cứu và quy hoạch môi trường đô thị và nông thôn đã có cuộc điều tra cơ bản môi trường khu vực hồ Hoàn Kiếm, theo đó, lớp bùn lắng dày đã đo được từ 1,3 đến 1,86m, càng về phía đường Đinh Tiên Hoàng, lớp bùn đo được càng dày.

Kết quả nghiên cứu mẫu nước cho kết quả hàm lượng phosphat, hàm lượng amoni của bùn cao bất thường. Đến tháng 9-2006, nhóm chuyên gia Đức đã phối hợp với Khoa Hóa - trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐH Quốc gia tiếp tục tiến hành đo đạc và lấy mẫu nước, bùn của hồ. Kết quả không ngoài dự kiến, lớp bùn lắng đã tăng lên từ 0,3 cho tới 0,5m so với kết quả năm 1998-1999.

Chính vì sự tăng lên của lớp bùn này mà những năm gần đây, hồ Gươm liên tục phải trải qua những lần hạn hán. Trận cạn lịch sử nhất là ngày 6-12-1993, khi đó, trẻ con còn nhảy cả xuống hồ, đi bộ vòng quanh chân taluy. Đến năm 2004, hồ Gươm lại gặp phen nguy khốn khi nhiều khu vực của hồ cạn trơ đáy, trước tình cảnh đó, Công ty thoát nước Hà Nội đã phải bơm nước vào hồ nhằm bảo vệ hệ sinh thái.

Sự tồn tại của lớp trầm tích lâu năm này đang là nỗi lo của nhiều nhà khoa học và nhà nghiên cứu bởi, nó đang gây ảnh hưởng tới môi trường sống của những sinh vật dưới hồ do chứa nhiều kim loại nặng và khí độc.

Nên thận trọng!

Hiện tại, công nghệ hút bùn ở Việt Nam còn rất thô sơ, ngoài việc múc bằng các dụng cụ cầm tay, phương pháp áp dụng phổ biến là hút hết nước trong hồ, sau đó dùng xe gàu, múc vét lớp bùn đáy. Tuy nhiên, tất cả những phương pháp này đều không thể triển khai tại hồ Gươm, bởi sẽ hủy diệt sinh vật trong hồ.

Đến tháng 5-2005, Bộ KH&CN cùng Bộ Liên bang về nghiên cứu và đào tạo CHLB Đức đã ký một số văn kiện hợp tác. Trong đó có Dự án phục hồi và ổn định hồ Hoàn Kiếm được phía Đức hỗ trợ. Dự án này được thực hiện theo công nghệ hút bùn ngầm Sediturle - đây là một phương pháp được áp dụng từ nhiều năm nay tại Đức để cải tạo các hồ nước.

Ưu điểm của nó là nhẹ, không gây ô nhiễm môi trường, gây ít tiếng ồn, không gây sự hủy hoại hệ động thực vật. Do thiết bị hút bùn dưới nước chỉ khuấy lên rất ít bùn vì thế lượng dưỡng khí dưới nước chỉ hao hụt ở mức tối thiểu. Đặc biệt, thiết bị này có khả năng loại bỏ các lớp bùn lắng độ dày không giới hạn, và các lớp bùn lắng được bóc theo diện rộng cũng như theo từng lớp.

Dự kiến, khi thi công, hồ Gươm sẽ được chia thành 6 đến 8 ô. Việc hút bùn được thực hiện chéo góc từng ô, và sau khi hoàn tất ở mỗi ô, sẽ có một thời gian nghỉ dài, trước khi tiến hành ở ô tiếp theo. Đầu tháng 1-2009, các thiết bị máy móc sẽ được vận chuyển từ Đức tới Việt Nam và tiến hành chạy thử nghiệm tại một số hồ Hà Nội. Chỉ khi mọi thông số kỹ thuật đều ổn, việc thi công mới được áp dụng tại hồ Gươm.

Với vai trò Chủ nhiệm của Dự án, PGS. Hà Đình Đức cho biết thêm: “So với các công nghệ hút bùn hiện có, công nghệ Serditurle ít ảnh hưởng tới môi trường nhất, tuy nhiên khi tiến hành tại hồ Gươm phải đồng thời đảm bảo được hai việc, thứ nhất không làm mất đi màu xanh vốn có của hồ, thứ hai là không ảnh hưởng tới cuộc sống của sinh vật dưới đáy hồ, đặc biệt là loài rùa quý. Trong khi thực hiện, nếu có bất thường, mọi việc thi công ngay lập tức sẽ dừng lại”.                   

Vân Quế