Thuốc giả và kém chất lượng: Vẫn khó quản lý

(ANTĐ) - Một thông tin do cảnh sát quốc tế Interpol mới đưa ra, Việt Nam tuy chưa phải là nước có tỷ lệ thuốc giả, thuốc kém chất lượng thuộc dạng cao trên thế giới, song đã có những diễn biến phức tạp và đang đứng thứ hai khu vực khi phát hiện tới 406 mẫu thuốc bị làm giả, không hoạt chất, có nguy cơ trở thành “bãi rác” thuốc kém chất lượng của các nước công nghiệp phát triển...

Tiến sỹ Trương Quốc Cường, Cục trưởng Cục Quản lý Dược cho biết,  CATP Hà Nội trong năm nay đã phát hiện nhiều đối tượng vận chuyển thuốc COTA Xoang -28g (200 viên hoàn cứng) làm giả của Công ty TNHH Dược phẩm Công Tâm; thuốc Bakona (trị rối loạn chức năng gan) loại 50g làm giả của Công ty TNHH Dược Xuân Quang...

Các lực lượng thanh tra Bộ Y tế, QLTT cũng phát hiện các loại Ampicilin 500mg, Erythromicine và Cotrim fort, thuốc đặt phụ khoa Neo-Tergynan, Mobic (dạng hộp 10 viên rời, thuốc giảm cân Reductil, Theralene viên nén, Direxiode, Postinor, Dogmatil, Levitral, Quinin sunfat và một số thuốc dạng tiêm Acetaphen, Neotil, Cefuroxime, Paracétamol dạng ống; một số thuốc đông dược có nguồn gốc... nhập lậu như “Dân tộc cứu nhân vật” cũng bị làm giả.

Theo tiến sỹ Cường, ngoài thuốc giả, trên thị trường cũng xuất hiện nhiều loại thuốc không đạt tiêu chuẩn, không đúng thành phần đăng ký, không đủ hàm lượng... như: viên nang Erythromycin 250mg, viên nang TUXCAP, thuốc ho A Tử hoàn - 6g, thuốc bột Kiện vị tán Rạng đông - 50g viên bao Pantoliv, thuốc Siro Oziavit...

Các loại thuốc này có nhiều dạng khác nhau, từ không có hoạt chất (ampicilline của Mayer); hoạt chất rất thấp không đúng với hàm lượng thuốc thật (augmentin của GSK), cạo sửa hạn dùng (depersolon), thuốc không có số đăng ký (dogmatil của Sanofi-Synthelabo), mạo tên hoặc kiểu dáng công nghiệp...

Thị trường thuốc tân dược luôn được nhiều người quan tâm

Tìm hiểu thêm về thị trường thuốc, phóng viên ANTĐ đã gặp nhiều đại lý kinh doanh thuốc ở C9 Trung tâm Triển lãm Giảng Võ, phố Thái Thịnh, phố Phương Mai, được biết, đa số các đại lý bán buôn đều nhập hàng từ các công ty nhập khẩu, chất lượng thuốc đảm bảo. Nếu thuốc bị làm giả sẽ dễ dàng bị phát hiện và... tẩy chay ngay.

Tuy nhiên, có thể do lợi nhuận, nhiều nhà thuốc tư nhân vẫn nhập một số loại không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hoặc cố tình trà trộn hàng quá hạn, hàng kém chất lượng cùng với hàng thật. Chị Hương, một nhân viên bán hàng ở C9 cho biết: Mới đây QLTT đã phát hiện thuốc ho trẻ em giả ở một hiệu thuốc quận Hai Bà Trưng được làm bằng... bột mỳ và đường, tại C9 này cũng từng có đại lý nhập hàng giả.

Đáng lo ngại, kỹ thuật làm thuốc giả ngày càng tinh vi khi các trang thiết bị sản xuất, đóng gói thuốc dường như vẫn không được kiểm soát, từ mẫu thuốc, vỏ hộp, tem chống giả đều giống như thuốc thật, khiến phần lớn thuốc giả lưu hành trên thị trường khá lâu sau mới được những người am hiểu về dược phát hiện.

Chị Nguyễn Thu Huyền, một chủ kinh doanh khác thông tin thêm: ở Việt Nam do thói quen mua thuốc không cần đơn của bác sỹ, không cần hóa đơn chứng từ dẫn đến thuốc giả, thuốc kém chất lượng bây giờ không chỉ ở các loại thuốc đắt tiền, biệt dược, mà cả những loại có giá trị thấp.

Mẫu thuốc giả bị phát hiện, xử lý

Bản thân cơ quan quản lý dược cấp phép cho nhiều loại thuốc nhập khẩu song rất lâu sau mới phát hiện thuốc vi phạm chất lượng, chứa các chất có tác dụng phụ gây hại sức khỏe, chủ yếu thuộc nhóm kháng sinh, kháng viêm, tiêu hóa, vitamin...

Chính sự... bất nhất của công tác quản lý dẫn đến hiện tượng “tiêu chuẩn chất lượng kép” mà một số quốc gia, kể cả các quốc gia có công nghiệp dược phát triển lợi dụng để tuồn những lô hàng chất lượng thấp dành riêng cho xuất khẩu đến các nước đang phát triển, trong khi cơ quan quản lý dược Việt Nam lại “ngây thơ” cam kết mở cửa mà không đưa ra những “rào cản kỹ thuật” trong quá trình xét cấp đăng ký thuốc nước ngoài nhập khẩu và thuốc của các công ty nước ngoài.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Cao Minh Quang, để nâng cao công tác quản lý chất lượng thuốc lưu hành trên thị trường, đảm bảo an toàn cho người dùng, Bộ Y tế đang tập trung xây dựng hệ bán lẻ thuốc đạt tiêu chuẩn GPP (Thực hành nhà thuốc tốt), đồng thời triển khai áp dụng hệ thống Quản lý chất lượng toàn diện từ khâu sản xuất, bảo quản, kiểm nghiệm, phân phối, sử dụng và hậu kiểm.

Nhưng với giới kinh doanh thuốc, đây là biện pháp khó thực hiện khi chính Bộ Y tế cũng chưa tìm ra hướng đi cho nhiều đơn vị sản xuất một số thuốc generic (thuốc phiên bản, thuốc giá rẻ) nhằm giảm sự chênh lệch rất cao, từ 30-60% lợi nhuận và là nguyên nhân chính khiến thuốc giả, thuốc kém chất lượng vẫn tồn tại.

Theo PGS Lê Văn Truyền, chuyên gia cao cấp về dược, để đảm bảo mua được thuốc tốt, giá rẻ, tốt nhất người tiêu dùng cần lưu ý khi mua thuốc cần khám chữa bệnh, kê đơn, mua thuốc ở những cơ sở lớn, có tên tuổi, xem kỹ thời hạn ghi trên sản phẩm, cẩn thận với những loại thuốc đã bị làm giả và kém chất lượng do cơ quan quản lý dược công bố.

Trường Giang