Bát nháo thị trường vàng

Kỳ 1: Phổ biến gian lận tuổi vàng

(ANTĐ) - Có đến 90% cơ sở kinh doanh vàng bạc tư nhân có gian lận về tuổi vàng. Con số này được khẳng định bởi một người trong nghề khiến không ít người tiêu dùng giật mình. Quả thực, đa phần người dân mua vàng theo cảm quan và... lòng tin bởi việc kiểm định chất lượng vàng bằng mắt, bằng tay là  không thể. Trong bối cảnh vàng ngày một “leo thang” thì chỉ cần “sai một ly”, doanh nghiệp kinh doanh vàng đã có thể “móc túi” người tiêu dùng không ít...

Sau khi dạo một lượt các điểm kinh doanh vàng, đôi bạn trẻ Trang-Hùng đã lựa được đôi nhẫn cưới có kiểu dáng khá ưng ý tại một cửa hàng vàng bạc nằm trong Trung tâm Thương mại Tràng Tiền Plaza. Nhẫn có màu vàng óng, mặt trên được pha một lớp bạch kim, điểm thêm một viên đá nhỏ.

Nhân viên bán hàng không ngớt lời khen khách có con mắt “tinh đời” vì theo cô này, đây là nhẫn vàng 18k (tương đương với 75%) của Italy “xịn”, có kiểu dáng đẹp nhất tại đây. Sự so đo của đôi bạn trẻ trước mức giá khá cao đã nhanh chóng được gạt bỏ khi nghe nhân viên bán hàng khẳng định về chất lượng.

Không dễ phân biệt tuổi vàng "bằng mắt, bằng tay"

Tuy nhiên, chỉ sau chưa đầy nửa năm, lớp “bạch kim” pha trên chiếc nhẫn đã bay mất. Màu vàng óng cũng phai nhạt dần và chuyển từ “sáng” sang “xỉn”. Nhìn vào mặt trong của nhẫn, chị Trang thấy có ô chữ được khắc nguệch ngoạc, luận kỹ mới đọc ra là “Italy” và một con số mập mờ không đoán nổi.

Mang đôi nhẫn đến một công ty kinh doanh vàng bạc đá quý để giám định, chị Trang được biết, chiếc nhẫn của chị có tuổi vàng chỉ là 68%, thấp hơn 0,7% so với công bố của cửa hàng. Nghĩa là, với đôi nhẫn cưới 3 chỉ của hai vợ chồng, tính theo giá vàng hiện nay trên thị trường, họ đã bị “móc túi” gần 300.000đ.

Chị Trang chỉ là một trong rất nhiều trường hợp khách mua vàng bị “móc túi” một cách tinh vi do “nhà sản xuất” gian lận tuổi vàng. Chủ một cửa hàng kinh doanh vàng quen biết cho biết, nếu kinh doanh vàng bạc trang sức mà chỉ dựa vào chênh lệch giá thì lợi nhuận rất thấp mà cũng rất rủi ro trong bối cảnh thị trường vàng liên tục biến động. Còn việc bớt xén trọng lượng thì khó qua mặt được khách hàng. Do vậy, hầu hết các cơ sở kinh doanh vàng bạc đá quý, nhất là các hiệu vàng tư nhân đều kiếm lời bằng cách  ăn bớt tuổi vàng.

Theo một thợ kim hoàn lâu năm, gian lận tuổi vàng đơn giản chỉ là tăng tỷ lệ hợp kim, giảm tỷ lệ vàng so với quy định mà bất cứ thợ kim hoàn nào cũng có thể thực hiện được.

Do vậy, “đối tượng” bị gian lận phổ biến là vàng thấp tuổi. Chẳng hạn, với vàng 18k, theo tiêu chuẩn, tỷ lệ vàng phải chiếm 75%, còn lại 25% là hợp kim (có thể là đồng+bạc+thau với “vàng vàng” hoặc là bạc+niken với vàng trắng). Tuy nhiên, trên thực tế, tỷ lệ vàng trong loại 18k thường chỉ đạt từ 70-71%, thậm chí có trường hợp  đạt dưới 70% và tất nhiên được bán với giá vàng 18k.

Như vậy, với 1 chỉ vàng 18k, “nhà sản xuất” đã ăn bớt được từ 5-6 ly vàng và tính theo giá thị trường hiện nay (trên 1,4 triệu đồng/chỉ) thì người tiêu dùng đã bị “móc túi” khoảng 70.000-90.000đ/chỉ (tương đương với tiền công chế tác của một sản phẩm). Tương tự, vàng 16k, theo tiêu chuẩn là vàng chiếm 68% nhưng thường chỉ “có tuổi” 60-62%; Vàng 14k (58,3%) thì chỉ đạt 46-48%...

Để phân biệt chính xác tuổi vàng bằng mắt thường là việc cực khó với người tiêu dùng, kể cả những người giàu kinh nghiệm. Hơn nữa, thường các sản phẩm trước khi đến tay khách hàng đều đã được phủ một lớp xi mạ bằng vàng (loại 18k).

Sau một thời gian sử dụng, lớp xi mạ này bay mất, các sản phẩm vàng bị khai tăng tuổi sẽ lộ nguyên hình khi ngày một “xỉn” đi. Nguyên nhân là bởi những sản phẩm này chứa hàm lượng kim loại không phải vàng cao (chủ yếu là bạc hoặc đồng-dễ bị oxy hóa).

Việc “đánh bóng” sản phẩm cũng cực kỳ đơn giản bởi loại xi mạ này có bán sẵn trên thị trường với giá từ 3 đến 5 triệu đồng/lọ (từ 80 đến 100ml), có thể “mạ” được vài nghìn  sản phẩm (sau khi pha với nước cất).

Theo một người trong nghề, khách mua vàng 24k (99,99%) cũng có thể bị “qua mặt” bởi trong nhiều trường hợp tỷ lệ vàng chỉ đạt 98% đến 99%. Tuy nhiên, tỷ lệ có thể “rút ruột” được với vàng 24k không nhiều. Do vậy, tình trạng gian lận phổ biến là rơi vào vàng thấp tuổi, trong đó được sử dụng chủ yếu để chế tác đồ trang sức.

Cuối năm 2005, lực lượng Quản lý thị trường Hà Nội phối hợp với Phòng CSĐT tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ (PC15) đã tiến hành kiểm tra một loạt cơ sở kinh doanh vàng bạc trang sức và hầu hết đều bị phát hiện có hành vi gian lận tuổi vàng.

Ngay cả những nơi buôn bán “có tiếng” như Trung tâm Thương mại Tràng Tiền Plaza, việc gian lận tuổi vàng  vẫn xảy ra. Điển hình, hai doanh nghiệp kinh doanh vàng đã bị kiểm tra và lập biên bản là Hương Tiến và Kim Hương.

Thảo Nguyên

Kỳ II: Chất lượng vàng bị thả nổi