Chấn chỉnh giáo dục ngoài công lập

Thứ bảy 14/05/2011 23:55

(ANTĐ) - Giáo dục ngoài công lập nhiều năm qua đã là chủ đề nóng trên các diễn đàn giáo dục không chỉ về chuyên môn mà còn cả nhiều vấn đề khác. Xã hội hóa giáo dục là một nhu cầu thiết yếu, nhằm gánh đỡ khó khăn cho Nhà nước trong việc đầu tư cơ sở vật chất, nhân lực, đảm bảo ai cũng có quyền đến trường và đất nước ta trở thành xã hội học tập.

Chấn chỉnh giáo dục ngoài công lập

(ANTĐ) - Giáo dục ngoài công lập nhiều năm qua đã là chủ đề nóng trên các diễn đàn giáo dục không chỉ về chuyên môn mà còn cả nhiều vấn đề khác. Xã hội hóa giáo dục là một nhu cầu thiết yếu, nhằm gánh đỡ khó khăn cho Nhà nước trong việc đầu tư cơ sở vật chất, nhân lực, đảm bảo ai cũng có quyền đến trường và đất nước ta trở thành xã hội học tập.

Song chính vì đây là một lĩnh vực đầu tư siêu lợi nhuận mà các trường dân lập, tư thục mọc lên ngày càng nhiều và quản lý ngày càng khó khăn hơn. Không giống như các trường công, Ban giám hiệu nhà trường thực hiện chỉ đạo của Sở, Phòng Giáo dục, các trường dân lập Ban giám hiệu phần lớn là người lao động làm thuê, do Hội đồng quản trị nhà trường mời. Hiệu trưởng là người được UBND thành phố bổ nhiệm có thời hạn vì vậy luôn phải chịu sự chỉ đạo từ Hội đồng quản trị.

Trong nhiều năm qua, có rất nhiều đơn thư tố cáo của các trường dân lập gửi đến cơ quan chức năng, điển hình như trường THPT Dân lập Hàng Hải tố cáo trường Đại học Hàng Hải can thiệp quá sâu vào nội bộ trường THPT, lạm quyền, lạm thu khiến cha mẹ học sinh bất bình và các thầy cô giáo cũng không yên tâm giảng dạy. Còn tại trường THPT Dân lập Phương Nam, Hà Nội, thành viên Hội đồng quản trị kiện hiệu phó nhà trường có những bất minh về tài chính, khoản lợi nhuận được “tuồn” qua nhiều đường để vào túi thành viên khác ngoài trường; cách chức đuổi việc vô số người không tuân theo mệnh lệnh và cuối cùng là những sai phạm trong quy chế hoạt động của nhà trường.

Tất cả các vụ việc đã dẫn đến tình trạng hai bên kiện nhau ra Tòa án nhân dân với một bản kiến nghị bao gồm không chỉ chữ ký của thành viên Hội đồng quản trị mà còn của 2.000 học sinh nhà trường. Hay mới đây nhất là vụ việc của trường THPT dân lập Lomonoxop, Từ Liêm, Hà Nội. Những khoản thu trái nguyên tắc đối với người lao động, cô lập hiệu trưởng và buộc thôi việc hiệu trưởng dù thành phố ban hành quyết định bổ nhiệm có nhiệm kỳ 5 năm. Ngoài ra, còn những khoản thu bất minh từ tiền chênh lệch thực phẩm ăn trưa, trang bị cơ sở vật chất không giải trình được từ phía Hội đồng quản trị cũng khiến nội bộ nhà trường không ổn định. Cơ quan chức năng cũng đã vào cuộc để điều tra về những tiêu cực được tố cáo những vẫn chưa có kết luận cuối cùng. Vì vậy vụ việc tại trường THPT Dân lập Lomonoxop vẫn còn trong mớ bòng bong.

Thực tế cho thấy, các vụ việc tại một số trường dân lập diễn ra trong thời gian qua nguyên nhân sâu xa chính là sự ăn chia không đồng đều của các cổ đông góp vốn xây dựng. So với các trường công lập, mức thu của các trường dân lập tương đối cao, nhưng vì muốn con cái mình có điều kiện học tập tốt mà rất nhiều phụ huynh chấp nhận cho con theo học tại các ngôi trường này.

Theo Hiệu trưởng Lê Tiến Dũng trường THDL Lomonoxop, với một số lượng học sinh khoảng 2.300 em, nếu Hội đồng quản trị nhà trường công khai minh bạch các khoản thu chi, rõ ràng, không tư túi cá nhân thì mỗi năm, ngoài tiền mua sắm, sửa chữa cơ sở vật chất và chi tiêu các khoản phục vụ học sinh như suất ăn bán trú, xe cộ đưa đón, các hoạt động ngoại khóa, văn thể khác thì mỗi năm ngoài lương trả cho cán bộ công nhân viên nhà trường, mỗi cổ đông (tối đa 11 suất) cũng có thể được trả lại thấp nhất 230 triệu. Qua đó có thể thấy, khoản thu từ các nhà trường dân lập không hề nhỏ, và nó trở thành siêu lợi nhuận cho những ai bước vào “kinh doanh giáo dục”.

Cần quản lý học phí các trường dân lập

Học phí của trường ngoài công lập thì giao cho họ tự chủ, trên tinh thần đảm bảo chi phí đào tạo mà họ cần. Nhưng đúng là nhiều người băn khoăn, khi đưa vào áp dụng khung học phí với trường công lập, hệ thống trường dân lập sẽ lợi dụng để đồng loạt tăng học phí. Có ý kiến cho rằng, với trường dân lập ai muốn thì học chứ không ai ép buộc nhưng vấn đề là không học dân lập, nhiều học sinh sẽ không có chỗ để học vì hệ thống giáo dục công lập còn đang thiếu rất nhiều. Do đó, người dân đôi khi biết là mình phải trả một mức học phí cao hơn bình thường nhưng vẫn phải chấp nhận.

Tôi cho rằng, dù cho phép trường dân lập tự chủ về học phí vẫn có cách quy định mức trần của trường dân lập. Đó là dựa vào khung học phí tương ứng của các trường công lập, cộng với phần kinh phí nhà nước cấp cho các trường công lập mà các trường dân lập không được hưởng để chia ra mức trung bình mà trường dân lập không được vượt quá. Như vậy, đảm bảo quyền lợi cho cả nhà trường và học sinh. Nhưng về lâu dài, tôi cho là cần phải sửa Luật Giáo dục để đưa vấn đề quản lý học phí của các trường dân lập vào.

Ông Đào Trọng Thi

 Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Giáo dục - Thanh niên - Thiếu niên và nhi đồng Quốc hội khóa XII

Nên có cơ chế quản lý chặt chẽ

Hiện nay có một thực trạng là việc các trường dân lập được thành lập khá nhiều, đã có nhiều ý kiến cho rằng học tập tại một trường dân lập có cơ sở vật chất tốt, mức học phí cao là có thể phần nào yên tâm về chất lượng. Tuy nhiên những ý kiến này đều không hoàn toàn chính xác. Thực tế cho thấy, mô hình dạy và học tại các trường dân lập chưa thật sự tốt.

Có thể nghĩ đến một số trường tuy được quảng cáo, kêu gọi đầu tư nhiều nhưng thực tế lại khác xa với những suy nghĩ của những học sinh, sinh viên và gia đình họ. Tỷ lệ nghịch với chất lượng, các trường dân lập thường có mức học phí khá cao. Điều đó càng cho thấy, mô hình quản lý giáo dục tại số ít trường dân lập này chưa thực sự đạt được chất lượng như mong muốn.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng nên có cơ chế quản lý các trường dân lập một cách chặt chẽ và hợp lý hơn. Một số quy định mở trường dân lập của Bộ hiện nay chưa thật sự thích hợp, ví dụ như một số điều kiện để được phép ra quyết định thành lập trường (phải có đất xây dựng trường, đội ngũ giáo viên) hay quy định số m2 trên một sinh viên.  Một số quy định được đặt ra khó có trường dân lập nào đáp ứng, ngay cả một số trường công lập cũng khó thực hiện.

Tiến sĩ Lê Đông Phương 

Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục Đại học và Nghề nghiệp, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam

Phân định rõ trách nhiệm

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có quy chế số 39 về tổ chức và hoạt động của các trường ngoài công lập, quy định rất rõ về vai trò của Hội đồng quản trị và Hiệu trưởng trường dân lập. Một số trường trên địa bàn thành phố hiện nay chức danh Chủ tịch Hội đồng quản trị đồng thời là Hiệu trưởng đã làm rất tốt vai trò của mình. Trong khi đó, tại Lomonoxop, tôi vừa là hiệu trưởng cũng vừa là thành viên Hội đồng quản trị, song muốn được triển khai công việc theo đúng quy định thật khó, vì Hội đồng quản trị thường không muốn phần thua thiệt về mình.

Trên cương vị của mình, tôi muốn nâng cao đời sống người giáo viên, nâng lương cho một số giáo viên đặc biệt với những người phục vụ trong nhà trường nhằm đảm bảo quyền lợi cho giáo viên, những người phục vụ trong nhà trường vì đây chính là lực lượng nòng cốt làm nên bộ mặt nhà trường. Song thực sự vẫn chưa được như ý muốn vì khi đưa ra họp bàn, phần lớn các thành viên đều không muốn bị thiệt hại về kinh tế.

Theo tôi, để chấn chỉnh các trường dân lập, các cơ quan chức năng phải thường xuyên có hoạt động thanh kiểm tra nhất là về tài chính. Có như vậy, các sai phạm nhất tại các trường dân lập mới bớt đi, chất lượng dạy và học được nâng cao.

Ông Lê Tiến Dũng,

Hiệu trưởng trường THPT dân lập Lomonoxop

Sự bất ổn sẽ khiến phụ huynh không yên tâm

Khi đã cho con theo học trường dân lập, chúng tôi đã phải chấp nhận một mức học phí không hề thấp. Song chúng tôi vẫn cố gắng vì mong con em mình có một môi trường đào tạo thuận lợi, làm nền tảng cho tương lai sau này, nhất là trong điều kiện các trường công lập không phải là cánh cửa lớn cho bất cứ ai muốn vào. Song với sự bất ổn như hiện nay tại một số trường dân lập, phụ huynh chúng tôi thật sự không yên tâm.

Nếu giữa Ban giám hiệu nhà trường và Hội đồng quản trị có mâu thuẫn, thậm chí là dắt nhau ra tòa thì còn tư tưởng đâu mà chỉ đạo hoạt động trong nhà trường, giáo viên yên tâm với công việc. Vì vậy chúng tôi rất mong các trường dân lập sẽ dung hòa được những mâu thuẫn trong nội bộ, từ đó đưa các trường dân lập phát triển đáp ứng được nhu cầu xã hội.

Ông Hồ Ngọc Bình,

Nghĩa Tân, Cầu Giấy,Hà Nội

Nhóm PV cuối tuần

Ông Đào Trọng Thi
 Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Giáo dục - Thanh