Cần hiểu và nhìn nhận đúng

Nên được giải thích cặn kẽ

Là người có thân nhân bị giết hại, tôi có rất nhiều thắc mắc liên quan tới vấn đề khám nghiệm tử thi. Gia đình đã mất người, chúng tôi không muốn người khác xâm hại đến thân thể người đã khuất, nhưng cơ quan điều tra cũng giải thích là để phục vụ công tác điều tra, phá án. Gia đình đã chấp nhận và có người tham gia trong hội đồng khám nghiệm. Tuy nhiên, khi tôi muốn xem lại biên bản khám nghiệm hay bản kết luận giám định pháp y đều không được.

Bởi tôi được biết, theo luật định, sau khi khám nghiệm tử thi thì biên bản khám nghiệm phải được đọc cho tất cả những người có mặt để bổ sung và ký xác nhận. Thân nhân người chết cũng có quyền được xem biên bản đó. Tôi đã nhiều lần ngỏ ý muốn được xem biên bản khám nghiệm cũng như bản kết luận cuối cùng đều nhận được câu trả lời là bằng chứng phục vụ công tác điều tra không thể cung cấp. Như vậy, có đúng luật hay không. Tôi chỉ muốn biết nguyên nhân cái chết của bố tôi là do bị giết hại hay tai nạn tự nhiên, mà đến nay vẫn mù mờ.

Bùi Thành Tâm

(Chí Linh, Hải Dương)

Dự báo mức độ tội phạm

Ở mọi quốc gia, Giám định tư pháp pháp y bao giờ cũng có số lượng yêu cầu giám định lớn nhất với những vụ việc giám định khó khăn nhất, kiện cáo dai dẳng nhất, nhiều xung đột kết luận giám định gây tranh cãi, ồn ào dư luận nhất... bởi một nguyên nhân đơn giản là Giám định giải quyết vấn đề sinh mạng, sức khỏe và nhân phẩm con người. Cũng vì thế mà loại giám định này xuất hiện sớm nhất do yêu cầu của tiến trình phát triển xã hội loài người. Kết luận Giám định pháp y là căn cứ để khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can, là sự khởi đầu của quá trình tố tụng để xác định có tội phạm hay không, là một trong những căn cứ quan trọng đề truy tố người có hành vi phạm tội với tội danh cụ thể và cuối cùng là định khung hình phạt và định mức bồi thường dân sự.

Với các vụ việc xâm hại sinh mạng, sức khỏe và nhân phẩm con người, kết luận Giám định pháp y là chứng cứ vật chất quan trọng nhất để xác định đúng tội danh và mức độ tội lỗi của một (hay nhiều người). Chỉ có xử lý đúng người, đúng tội mới giữ được tính nghiêm minh của pháp luật, cũng chính là đảm bảo an ninh chính trị, giữ vững an toàn xã hội và có tác dụng răn đe, ngăn ngừa tội phạm. Cùng với các hoạt động pháp luật hay khoa học khác, Giám định pháp y còn dự báo mức độ tội phạm trong xã hội  hay những tai nạn, tệ nạn... để có những biện pháp phòng tránh, ngăn chặn.

Bác sỹ Cao Xuân Quyết

Giám định viên tư pháp pháp y, Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an,Giảng viên Bộ môn Giám định pháp y, trường Đại học Luật Hà Nội

Khó khăn từ phía người nhà bệnh nhân

Có rất nhiều những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến những người làm công tác giám định. Trong đó, phần nhiều là từ phía người nhà bệnh nhân. Theo quy định, khi cơ quan điều tra đã trưng cầu giám định pháp y thì dù người nhà bệnh nhân không đồng ý vẫn phải cho tiến hành giải phẫu tử thi để phục vụ công tác điều tra. Tuy nhiên, đối với các trường hợp chết do tai nạn giao thông, hoặc nguyên nhân đã rõ ràng, việc giải phẫu chỉ để củng cố thêm chứng cứ thì giám định viên có thể chỉ cần giải phẫu ở một số điểm nghi ngờ là nguyên nhân chính.

Nhưng thân nhân người chết luôn có tâm lý cho người thân được lành lặn về nhà để an táng, không ai muốn nhìn cảnh người thân bị mổ xẻ khi đã chết rồi. Bởi vậy đã gây ra rất nhiều khó khăn cho những người làm giám định pháp y như chúng tôi. Dưới sức ép nặng nề của công việc đồng thời phải chịu sự phản ứng dữ dội của thân nhân người chết, chúng tôi vẫn phải tập trung cao độ để tránh dẫn đến những sai sót, bởi chỉ cần giám định sai có thể dẫn đến oan sai cho một người nào đó.

Bên cạnh đó, ngoài 2 thành phố là Hà Nội và TP. HCM việc mổ tử thi để khám nghiệm phải được thực hiện trong bệnh viện để bảo vệ môi trường thì ở những tỉnh khác, đội ngũ khám nghiệm nhiều khi phải đối mặt với việc mổ tử thi ngay cạnh hiện trường. Đó cũng là một trong những nguyên nhân gây khó khăn cho công tác giám định tử thi của những giám định viên.

Bác sỹ Hồ Kim Châu

Trưởng khoa Khám nghiệm, Viện Giám định pháp y Quốc gia

Đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới

Căn cứ Pháp lệnh Giám định tư pháp năm 2004, ở Việt Nam cơ quan giám định pháp y cấp Trung ương của Bộ Công an là Trung tâm Giám định pháp y Viện Khoa học hình sự, ngoài ra tại các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, pháp y công an đều nắm vai trò nòng cốt. Vừa qua khi tham khảo ý kiến Công an các địa phương về mô hình hệ thống tổ chức giám định pháp y trong Dự thảo Luật Giám định tư pháp, đại đa số các ý kiến từ cơ sở đều ủng hộ phương án cần thiết phải tiếp tục xây dựng lực lượng pháp y Công an nhân dân, nhiều ý kiến ủng hộ đề xuất nâng cấp Trung tâm Giám định pháp y Viện Kỹ thuật hình sự thành Viện Pháp y của Bộ Công an.

Kể từ ngày thành lập đến nay, các chuyên án lớn như chuyên án Khánh trắng, Hai Chi, Năm Cam… lãnh đạo Bộ Công an đều tin tưởng giao cho Pháp y Công an đảm nhiệm. Các kết luận của pháp y Bộ Công an đều mang tính pháp lý, khoa học, có giá trị chứng cứ được cơ quan điều tra, truy tố, xét xử đánh giá cao. Trong thời gian tới đây khi Luật Giám định tư pháp được Quốc hội duyệt và thông qua, tôi hy vọng công tác giám định pháp y của lực lượng Công an sẽ đáp ứng được nhiều hơn yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm trong tình hình mới.

Trung tá, Bác sỹ Nguyễn Đức Hải

Giám định viên cao cấp - Viện Khoa học hình sự - Bộ Công an